19. Gweder-mires Galadriel

Nessa Skrif Ow Pos Drehevys - Second Draft Under Construction

Yth esa an howl ow sedhi a-dryv an menydhyow, hag yth esa an skeusow ow tewlhe y'n koes, pan bessons i arta.  Aga hynsow eth lemmyn yn goedhyli mayth esa duhes seulabrys an mo.  Nos a dheuth yn-dann an gwydh hag i ow kerdhes, ha'n Elfow a dhislennis aga lugern arghansek.

A-dhesempis i a dheuth yn lannergh arta yn-dann ebron wannliwek an gorthugher dyjynnys gans nebes sterennow a-varr.  Yth esa spas ledan heb gwydh a-ragdha, ow kul kylgh meur a blegyas dhe-ves anedha dhe bub tu.  Dresto yth esa kleys down gyllys yn skeus disliw, mes an gwels orth y lann o glas hwath, owth issplanna rag kov a'n howl a veu gyllys martesen.  Orth tu arall an kleys y sevis bys dhe ughelder meur fos las ow kyrghynna bre las leun a wydh mallorn o hirra ages gwydhenn arall re welsens i kyns y'n tir oll.  Ny allas bos dysmygys aga ughelder, mes i a sevis y'n mo haval orth touryow bew.  Yn-mysk aga skorr liesek aga nivel hag yn-mysk aga del ow kwaya dibenn yth esa golowys diniver owth issplanna, glas hag owrek hag arghansek.  Haldir a dreylyas war-tu hag an Kowethyans.

'Dynnargh yn Karas Galadhon!' a leveris ev.  'Ottomma sita an Galadhrim may trig Arloedh Keleborn ha Galadriel Arloedhes Lorien.  Mes ny yllyn ni entra omma, rag nag eus yetow war-tu ha'n north.  Y'gan beus res a vones a-dro dhe du an soth, ha nyns yw berr an hyns, rag bos meur an sita.'

Yth esa fordh gonsys gans meyn gwynn o kehynsek gans glann a-ves an kleys.  A-hys dhedhi y kerdhsons i war-tu ha'n west, hag an sita owth yskynna prest a-gledh haval orth kommolenn las; hag an nos ow tewlhe moy a wolowys a veu enowis, bys pan veu gorrys tan a ster y'n vre oll dell hevelis.  I a dheuth wor'tiwedh erbynn pons gwynn, hag a-dreus dhodho yetow meur an sita: drehevys ens war-tu ha'n soth-west, gorrys ynter pennow an fos ow kyrghynna a worgudha omma, hag i o hir ha krev gans meur a lugern kregys orta.

Haldir a frappyas ha kewsel, ha'n yetow a igoras yn tison; mes gwithysi ny welas Frodo vyth.  An dremenysi a dremenas a-ji hag an yetow a dhegeas a-dhelerghta.  Yth esens i yn bownder dhown ynter pennow an fos, ha wosa tremena dresti yn skon i a entras yn Sita a'n Gwydh.  Tus vyth ny wrussons i gweles, na klewes troesow vyth war an hynsow; mes yth esa levow pals, a-dro dhedha, hag y'n ayr a-ugh.  Pell dhe-ves war an vre y hallsons i klewes son a gana ow koedha a-dhiworth an ughelder haval orth glaw medhel war dhel.

I eth a-hys hynsow pals hag yskynna grisfordhow pals, bys pan dheuthons i y'n tylleryow ughel ha gweles a-dheragdha, yn mysk glesin ledan, fenten owth isterlentri.  Enowys o gans lugern arghansek ow leska orth skorr gwydh, hag an dowr anedhi a goedha yn bason a arghans may fenna a-dhiworto goverik gwynn.  Orth tu soth an glesin y sevi an kowrekka gwydhenn; hy horf meur levan a isterlentri avel owrlin loes, ha war-vann y hwre yskynna bys mayth igeri hy hynsa skorr, pell a-ugh, aga lithyow bras yn-dann kommolennow skeusek a dhel.  Rybdhi y sevi skeul ledan gwynn, hag orth hy goeles yth esa owth esedha tri Elf.  I a lammas yn-bann pan dheuth yn ogas an dremenysi, ha Frodo a welas i dhe vos hir ha gwiskys ens gans kaspows loes, hag a-dhiworth aga diwskoedh y kregi mantell wynn hir.

'Y trig omma Keleborn ha Galadriel,' a leveris Haldir.  'Y's teves hwans mayth yskynnowgh ha kewsel gansa.'

Unn withyas-Elf a hwythas ena ton kler dre gorn byghan, hag y teuth gorthyp teyrgweyth pell a-ugh.  'Yth hembronkyav,' yn-medh Haldir.  'Y teu Frodo war ow lergh ha ganso Legolas.  Y hyll siwya an re erell herwydh aga bodh.  Yth yw yskynnans hir rag an re na aswonn grisfordhow a'n par ma, mes y hyllowgh hwi powes y'n fordh.'

Hag ev owth yskynna yn lent Frodo a dremenas fletow pals: nebes dhe unn du nebes dhe du arall, ha nebes gwrys a-dro dhe gorf an wydhenn may tremenas dredha an skeul.  Orth ughelder meur a-ugh an dor ev a dheuth war dalan ledan, haval orth flour gorhel meur.  Warnodho y feu drehevys chi mar vras may fia hel a Wer war an dor.  Ev a entras a-ji warlergh Haldir, ha dos yn stevell hirgylghyek hy furv, may tevi der hy kres korf an mallorn meur, ow moenhe lemmyn war-tu ha'y benn, mes yth o peulven a gompas pur vras hwath.

An stevell o lenwys gans golow teg; hy fosow o glas hag arghansek ha'y to o owrek.  Lies Elf a veu esedhys ena. War dhiw gador a-rag korf an wydhenn, yn dann nenlenn hag o skorrenn vew, yth esa owth esedha, an onan ryb y gila Galadriel ha Keleborn.  I a sevis rag dynnerghi orth aga gwestoryon, warlergh gis Elfow, an re o myghternyow ughel keffrys.  Pur hir ens i, ha'n Arloedhes kemmys ha'n Arloedh; hag i o sevur ha teg.  Gwiskys yn dillas gwynn yn tien ens i; ha liw gols an Arloedhes o owrek fethus, ha liw gols an Arloedh Keleborn o arghansek, hir ha splann; mes nyns esa semlans a oes dhedha, saw martesen y'n downder aga dewlagas; rag an re na dhe vos tynn avel lonsyow y'n stergann, mes down, puthow a gov hir.

Haldir a ledyas Frodo a-dheragdha, hag an Arloedh a dhynnerghis orto der y davas y honan.  Ny leveris Arloedhes Aladriel ger vyth mes hi a viras pell orth y fas.

'Esedh lemmyn ryb ow hador, Frodo a'n Shayr!' a leveris Keleborn.  'Pan vo devedhys oll y kowsyn ni warbarth.'

Ev a dhynnerghis yn kortes orth pub esel an Kowethyans yn-dann dhevnydhya aga hanow hag i owth entra.

'Dynnargh, Aragorn mab Arathorn!' yn-medh ev.  'Yth yw etek warn ugens blydhen a'n norvys yn-mes a-ban dheuthys y'n tir ma; hag yth yw poes an blydhynyow na warnas.  Mes yth yw ogas an diwedh, a-barth po da po drog.  Gorr a-denewen dha vegh pols y’n le ma!'

'Dynnargh, mab Thranduil!  Nammenowgh ny wra ow neshevin an vyaj dh'omma a-dhiworth an North.'

'Dynnargh, Gymli mab Gloin!  Yth yw hirneth dhe-wir a-ban welsyn ni neb huni a'n dus Dhurin yn Karas Galadhon.  Mes y terryn ni hedhyw agan lagha goth. Re bo ragarwoedh may fo yn ogas dydhyow gwell kynth yw tewl an norvys lemmyn, ha may fo nowydhhes kowethyans ynter agan poblow.'  Gymli a omblegyas isel.

Pan veu esedhys an westoryon oll a-dherag y gador an Arloedh a viras orta arta.  'Yma omma eth,' a leveris ev.  'Y tallathsa naw: yndella y leveris an messajys.  Martesen y feu gwrys neb chanj war an dowlenn na glewsyn ni yn y gever.  Yth yw Elrond pell dhe-ves, ha tewlder a dheu yntredhon, hag y hirhi an skeusow dre'n vlydhen ma oll.'

'Nyns esa chanj vyth war an dowlenn,' a leveris Galadriel, ow kewsel y'n kynsa tro.  Hy lev o kler hag ilowek, mes fabordenna ages usadow dhe venynes.  'Y tallathas Gandalf Loes gans an Kowethyans, mes ny dremenas ev emlow an pow ma.  Leverewgh dhyn an le may ma ev; y'm beus hwans meur a geskewsel ganso.  Mes ny allav vy y weles a-bell, saw pan dheffo ev a-ji dhe emlow Lothlorien: yma niwl loes yn y gyrghynn, ha fordhow y dhewdroes ha'y vrys yw kudhys a-dhiworthiv.

'Ellas!' yn-medh Aragorn.  'Gandalf Loes a goedhas yn skeus.  Yma ev yn Moria hwath ha ny wrug ev diank.'

Kettoeth ha'n ger na oll an Elfow y'n hel a grias gans anken ha marth.  'Yth yw an re ma nowedhys drog,' a leveris Keleborn, 'yth yw an drokka nowedhys re beu kewsys omma yn blydhynyow hir leun a weythresow ankensi.'  Ev a dreylas war-tu ha Haldir.  'Prag na veu leverys travyth an dra ma dhymm kyns?' a wovynnas ev der an yeth Elfek.

'Ny gewssyn ni dhe Haldir a'gan gweythresow po agan negys,' a leveris Legolas.  'Wostalleth yth en ni skwith ha peryll o re ogas war agan lergh; hag a-wosa yth o agan galar ogas ankevys dre bols, ha ni ow kerdhes yn lowender war hynsow teg Lorien.'

'Mes agan galar yw meur ha ny yll bos ewnhes agan koll,' a leveris Frodo.  'Gandalf o agan gidyer, hag ev a'gan ledyas dre Voria; ha pan o dres govenek agan diank dell hevelis ev a'gan sawyas, hag ev a goedhas.'

'Leverewgh dhyn lemmyn an hwedhel leun!' a leveris Keleborn.

Aragorn a dherivas oll re hwarvia yn bolgh Karadhras, hag y'n dydhyow re siwsa; hag ev a gewsis yn kever Balin ha'y lyver, ha'n gas yn Stevell Mazarbul, ha'n tan, ha'n pons kul ha devedhyans an Browagh.  Drogedh an Hen Norvys o dell hevelis, y bar ny welis vy kyns,' a leveris Aragorn.  'Yth o ha skeus ha flamm, krev hag euthyk.'

'Yth o Balrog a Vorgoth,' a leveris Legolas; 'an marwella diswrians-elf oll, saw an Onan a esedh y'n Tour Tewl.'

'Dhe-wir my a welas war an pons an dra a skolk y'gan hunrosow a'n tewlla, my a welas Diswrians Durin,' a leveris Gymli, isel y lev, hag yth esa agha yn y dhewlagas.

'Ellas!' a leveris Keleborn.  'Y prederyn ni yn hirneth may koska yn-dann Garadhras browagh.  Mes mar kodhvien vy may tifunsa arta an Gorryon an drogedh ma yn Moria, y'th tifennsen vy a dreusi emlow an north, ty ha’n re oll esa genes.  Hag y leverir, mar pe galladow, may koedhas Gandalf wor'tiwedh a furneth yn follneth, yn-dann vones yn euver yn roes Voria.'

'Y fia diswar dhe-wir an huni a leveris an dra na,' yn-medh Galadriel yn sevur.  Nyns o euver gwreythres vyth Gandalf der y vewnans.  Ny wodhya an re a'n siwya y vrys ha ny yllons i derivas y entent oll.  Mes, pynag a vo gans an gidyer, divlam yw an holoryon.  Na gyv edrek a'th tynnargh dhe'n Korr.  Mar pe divres agan tus yn pell hag yn hirneth a-dhiworth Lothlorien, piw eus a'n Galadhrim, Keleborn Fur keffrys, a dremensa yn ogas heb hwans a vires orth aga hendre, kyn fe trigva dragones?

'Yth yw tewl dowr Kheled-zaram, hag yth yw yeyn fentenyow Kibil-nala, ha yth o teg an helyow liespeulvenys Khazad-dum yn Hendhydhyow kyns koedha myghternyow meur yn-dann veyn.'  Hi a viras orth Gymli, esa owth esedha yn trist yn-dann dalgamma, ha hi a vinhwarthas.  Ha'n Korr, ow klewes an henwyn kewsys der y henyeth y honan, a viras war-vann ow metya gans hy dewlagas hi; ha dell hevelis dhodho ev re virsa tromm yn kolonn eskar ha gweles ena kerensa ha tregeredh.  Marth a dheuth dh'y fas, hag ena ev a vinhwarthas avel gorthyp.

Ev a sevis yn kledhek hag omblegya yn gis Korr, yn-dann leverel:  'Tekka hwath yw tir bew Lorien, hag Arloedhes Aladriel yw ughella ages an jowelys oll a worwedh yn-dann an dor!'

Taw a dheuth.  Wor'tiwedh Keleborn a gewsis arta.  'Ny gonvedhis vy bos mar dhrog agas plit,' yn-medh ev.  'Ankov, Gymli, ow geryow anhwek: y kewsis vy dre ahwer ow holonn.  Y hwrav vy pynag a ylliv rag agas gweres, pubonan herwydh y hwans hag edhomm, mes yn arbennik an huni a'n dus vyghan a berth an begh.'

'Yth yw godhvedhys genen dha negys,' a leveris Galadriel, yn-dann vires orth Frodo.  'Mes ny vydhyn ni kewsel omma anodho yn ryttha.  Euver ny vydh, martesen, dha dhos y'n tir ma yn-dann hwilas gweres, herwydh entent apert Gandalf.  Degemmerys yw Arloedh an Galadhrim avel an furra yn-mysk Elfow oll Norvys Kres, ha riyas a rohow dres nerth myghternyow.  Y triga ev y'n West a-dhia dhydhyow an dallethvos, hag y trigen vy ganso dre vlydhynyow dres nivera; y treusis vy dres an menydhyow kyns bos fethys po Nargothrond po Gondolin, hag y fatalyen ni warbarth dre oesow an norvys an fethans hir.

'Yth o my a elwis an kynsa Konsel Gwynn.  Mar ny fallsa ow thowlennow, y fia governys gans Gandalf Loes, hag y hwarvia traow ken yndella martesen.  Mes yma govenek lemmyn keffrys.  Ny rov dhis kusul, ow leverel gwra po hemma po henna.  Rag na allav vy gweres der po gwreythresow po darbarow, na dewis ynter an fordh ma ha'y ben; mes hepken dre wodhvos an pyth o ha'n pyth yw, hag an pyth a vydh yn rann ynwedh.  Mes y leverav dhis yndella: dha negys a sev war vin lown.  Y fydh ev fyllel mar kwandrowgh saw boghes, ow tri diswrians dhe bubonan.  Hwath, y sev govenek hedra vo lel an Kowethyans oll.'

Yn-dann leverel yndella hi a's synsis gans hy dewlagas, hag yn taw hi a viras orth pubonan anedha onan hag onan.  Ny allas nagonan anedha perthi hy golok dre dermyn hir saw Legolas hag Aragorn.  Sam a rudhas yn skon ha penndroppya.

Wor'tiwedh Arloedhes Aladriel a's livras diworth hy dewlagas, ha hi a vinhwarthas.  'Na esewgh bos grevys agas kolonn,' a leveris hi.  'Y koskowgh yn kres haneth.'  Ena, i a hanasas hag omglewes skwith a-dhesempis, haval i dhe vos arholys yn hir hag yn tynn, kyn na veu leverys ger vyth.

'Kewgh lemmyn!' a leveris Keleborn.  'Skwithys owgh hwi der ahwer ha lavur meur.  Mar ny ve bern meur dhyn a'gas Negys keffrys, y fia harber ragowgh y'n Sita ma, erna vowgh dasyaghhes ha diskwithys.  Y powesowgh lemmyn, ha ny gowsyn ni a'gas fordh war-rag dre bols.'

Y'n nos na an Kowethyans a goskas war an dor, hag o plegadow yn feur dhe'n hobyttow.  An Elfow a sevis ragdha pabell yn-mysk an gwydh ogas dhe'n fenten, hag ynni i a worras gorwedhvaow medhel; ena, yn-dann leverel geryow a gres dre levow elfek teg, i a's asas.  Dre nebes termyn an dremenysi a geskewsis a'n nos kyns yn pennow an gwydh, hag a-dro dhe vyaj an jydh, hag an Arloedh hag Arloedhes; drefenn nag esa hwath kolonn lowr dhedha rag mires pella war-dhelergh.

'Prag y hwruss'ta rudhhe, Sam?' a leveris Pyppyn.  'Ty a vrywis skon.  Den a dybsa bos brys kablus dhis.  Yma govenek dhymm ma na vo travyth gweth es bras drog dhe ladra pallenn dhiworthiv.'

'Nevra n’ wrug vy tybi tra 'n par,' a worthybis Sam, nag esa cher dhodho rag gesya.  'Mar mynn'ta godhvos, my ‘wrug omglewes bos noeth dien, ha nyns o da genev.  'Th esa hi o' mires 'ji ynnov dell 'evelis ha govynn orthiv prandr'wrussen vy mar kwrella hi ri dhymm chons a nija dhe'n Shayr dhe doll teg o' honan gans - gans lowarth byghan o' honan.'

'Koynt yw,' a leveris Merri.  'Ogas an keth a omglewis evy ow honan; saw, saw wel, y tybav na leverav moy,' a worfennas ev yn ydhil.

Oll anedha, dell hevelis, re borthas an keth tra: pub a omglewas bos profys dhodho dewis ynter skeus leun a own esa ow sevel a-rag, ha neppyth a vynnas ev gans ewl veur: kler a-rag y vrys y sevis an dra, ha rag y synsi res o treylya a-denewen hepken ha gasa an Negys ha'n vresel erbynn Sawron dhe dus erell.

'Ha dell hevel dhymmo ynwedh,' a leveris Gymli, 'ow dewis a vydh gwithys kevrinek ha godhvedhys genev vy ow honan yn unnik.'

'Dhymmo y hevelis bos koynt dres eghenn,' yn-medh Boromir.  'Martesen nyns o moy es prevyans, ha hi a vynnas godhvos agan tybyansow rag achesonyow da hy honan; mes nammna lavarsen vy hi dh'agan godhynya, ha profya an pyth a dholas bos nerth dhedhi y ri.  Nyns yw res dhe leverel may neghis vy goslowes.  Gwer Minas Tirith yw len ha gwir agas ambos.'  Mes an pyth a dybis ev bos profys dhodho gans an Arloedhes ny leveris Boromir.

Frodo, ny vynnas ev kewsel kyn y'n herdhyas Boromir gans govynnow.  'Hi a'th synsis pell yn-dann lagatta, Bysowdeger,' a leveris ev.

'Gwir,' yn-medh Frodo; 'mes an pyth pynag a dheuth y'm brys, y fydhav vy y witha ena.'

'Wel, bydh war!' a leveris Boromir.  'Ny omglewav sur a-dro dhe'n Aloedhes Elfek ma ha'y ententys.'

'Na gews drog vyth a'n Arloedhes Aladriel!' a leveris Aragorn yn asper.  'Ny wodhydh an pyth a leverydh.  Nyns eus ynni nag y'n tir oll ma drog vyth, marnas gour y honan dh'y dhri dh'omma.  Ena war ev!  Haneth y hwrav vy koska heb own y'n kynsa tro a-ban esis vy Pansaven.  Ha re goskiv yn town, hag ankovhe dre bols ow galar!  Skwith ov vy yn kig ha kolonn.'  Ev a omystynnas war y worwedhva ha koedha distowgh yn kosk hir.

An re erell a wrug an keth, ha ny ankresyas aga hun na son na hunros.  Pan dhifunsons i, y hwelsons bos golow splann an jydh war an glesin a-rag an babell, hag yth esa an fenten ow lamma ha koedha yn unn dhewynnya y'n howlsplann.

 I a drigas nebes dydhyow yn Lothlorien, herwydh aga brys ha'ga hov.  Der an termyn oll a drigsons i ena an howl a splannas kler, saw prysyow may koedhas glaw medhel, ow tremena dhe-ves ha gasa pup-tra fresk ha glan.  An ayr o goyeyn ha kosel avel gwenton a-varr, mes i a omglewas a-dro dhedha kosoleth down ha prederus a wav.  Dell hevelis dhedha i a wrug boghes saw dybri hag eva ha powes, ha kerdhes yn-mysk an gwydh; ha lowr o.

Ny welsens i an Arloedh ha'n Arloedhes arta, hag y hwrussons i keskows boghes gans an dus Elfek rag neb lies anedha dhe wodhvos konvedhes an taves Westrek po y dhevnydhya.  Haldir re lavarsa orta farwell ha dehweles dhe emlow an North mayth esa hewoelder meur lemmyn a-ban dhothya nowedhys Moria gans an Kowethyans.  Legolas o gyllys lieskweyth yn-mysk an Galadhrim, ha wosa an kynsa nos ny goskas ev gans an keskowetha erell, kyn tehweli ev rag dybri ha keskewsel gansa.  Lieskweyth yth esa Gymli ganso pan e ev a-les y'n tir, ha'n re erell a dybi aneth a'n chanj ma.

Dell esedha po kerdhes warbarth an keskowetha y kewsens i yn kever Gandalf, ha pup-tra a wodhvia ha gwelsa pubonan anodho a dho kler y'ga brys.  Hag i ow tos ha bos yaghhes a shyndyans ha skwithter a'ga horf, galar a'ga holl a devi tynna.  Yn fenowgh y klewens i levow Elfek ow kana yn ogas, hag i a wodhya i dhe wul kanow a gynvann rag y vernans, drefenn i dhe glewes y hanow yn-mysk an geryow hweg trist na gonvedhens i.

Mithrandir, Mithrandir a gana an Elfow, A bryerin loes!  Yndella y karens i y elwel.  Mars esa Legolas gans an Kowethyans ny styrsa ev an kanow ragdha, ynn unn leverel nag esa dhodho an sleyghneth, ha ragdho ev yth esa an galar re ogas hwath, mater rag dagrow hwath yn le kan.

Frodo o an kynsa huni a worras nebes a'y dhuwon yn geryow.  Ev a veu movys boghes venowgh dhe wul po kan po rim; yn Pansaven keffrys ev re woslowsa heb kana, kynth esa gwithys yn y gov lies traow a veu gwrys gans tus erell kyns.  Mes lemmyn hag ev owth esedha ryb an fenten yn Lorien ha klewes yn y gyrghynn lev Elfow, y dybyansow a wrug furv a gan a hevelis dhodho bos teg; mes, pan assayas ev hy dasleverel dhe Sam yth esa gesys temmigow hepken, disliw avel dornas a dhelennow gwedhrys.

Y'n Shayr y'n gorthugher loes

y dhewdroes klewys war an Vre;

diberth didros kyns golow mo

yn vyaj hir ev eth dhe-ves.

D'worth Gwylvostir dhe'n arvor pell

d'worth difeyth north dhe vre an soth,

 dre wodegh-dragon, daras kell

ha koesow tewl y kerdhi rydh.

Gans Elfow, Gwer, Hobbytt ha Korr,

gans tus varwel hag anvarwel,

 gans best yn fow, edhen war skorr,

'konvedhi aga thaves kell.

Kledha marwel, yaghus y dhorn,

begh a blegya keyn dhe'n dor;

faglenn o splann, lev 'vel hirgorn,

 pryerin skwithys war an fordh.

Esedhys ughel, arloedh fur,

skon y sorr mes skav y hwarth;

gour o koth gans hatt o meur

 a boesa yn poes orth y lath.

 

 Sevel war an pons y hwrug

ha tan ha skeus yth eryas krev;

y lorgh erbynn meyn terrys veu,

yn Khazad-dûm y ferwis ev.

'Ty 'wra fetha Mr. Bylbo kyns pell!' a leveris Sam.

'Na wrav, dhe-wir,' yn-medh Frodo.  'Mes honn yw a gwella a allav y wul y'n eur ma.'

'Wel, Mr. Frodo.  Mar kwredh jy assaya arta, 'ma govenek dhymm ty dhe leverel ger 'dro dh'y danweythyow,' a leveris Sam.  'Neppyth 'vel homma:

An gwella 'mysk fusennow splann:

y tardhens; ster ha glas ha gwyrdh,

kowas owrek wosa taran

'vel glaw a vleujennow y teuth.

Kyn na wra honna leverel aga splannder der aswa da.1'

'Ny wrav, y kasav henna ragos jy, Sam.  Po rag Bylbo martesen.  Mes - wel, ny allav kewsel yn y gever namoy.  Ny allav perthi an tybyans a dhri an nowodhow dhodho.'

Yn unn gorthugher yth esa Frodo ha Sam ow kerdhes warbarth y'n mo goyeyn.  Yth esa an dhew anedha owth omglewes dibowes arta.  Skeus diberth re dhothya distowgh a-dreus dhe Frodo: ev a wodhva yn neb maner bos pur yn ogas an eur may fedha res dhodho gasa Lothlorien.

Pandr'a dybydh 'dro dhe Elfow lemmyn, Sam?' a leveris ev.  My a wovynnas orthis an keth govynn kyns - nans yw termyn hir lemmyn dell hevel, mes ty re welas moy anedha a-dhia an termyn na.'

'Gwrug dhe-wir!' a leveris Sam.  'Ha my 'wra tybi bos Elfow hag Elfow.  Oll anedha yw elfek lowr mes nyns yns i oll keth.  Nyns yw 'n dus ma gwandrysi po didre, hag i a hevel bos nes dh'agan eghenn ni: i yw gwiw omma dell'evel, moy es Hobbytow y'n Shayr.  A wrussons i furvya'n tir po 'wrug an tir aga furvya?  Kales yw dhe leverel, dell gonvedhydh.  Marthus kosel yw omma.  Nyns eus travyth o' hwarva ha nyns eus nagonan a vynn gul hwarvos.  Mars eus neb hus a-dro, gyllys pur dhown yw, ma na allav vy y dava, y’ neb fordh.'

'Y hyllir y weles ha'y omglewes yn pub le,' a leveris Frodo.

'Wel,' yn-medh Sam, 'n’ yllir gweles nagonan orth y wul.  Nyns eus tanweythyow a'n par a dhiskwedha Gandalf truan.  'Ma marth dhymm na wren ni gweles travyth a'n Arloedh hag Arloedhes y'n dydhyow oll ma.  Hi ‘allsa gul nebes traow marthus dhe'm brys vy, mar mynn'i.  'Fia da genev gwir dhe weles nebes hus-Elf, Mr. Frodo!'

'Ny vynnav evy y weles,' a leveris Frodo.  'Kontentys ov vy.  Ha nyns eus hwans dhymm a danweythyow Gandalf, yn le y dhiwabrans vlewek, ha'y sorr skav, ha'y lev.'

'Gwir yw,' a leveris Sam.  'Ha nyns ov'y diskontentys.  Lieskweyth 'esa hwans dhymm gweles tamm a bystri haval dhe'n pyth yw hwedhlys yn hwedhlow koth, mes nevra n’ wrug vy klewes 'dro dhe dir gwell es hemma.  Haval bos tre hag yn dy'goel yn kettermyn, yn fordh dh'y leverel.  N’ vynnav gasa.  Mes, 'th esov vy o'talleth omglewes bos tybyans da dh' omherdhya war-rag skon, mars yw res y wul.

'An oberenn na vo dallethys yw an diwettha diwedhys, de’ leveri o’ hothwas.  Ha n’ wrav tybi bos meur a draow moy ‘yll bos gwrys gans an dus ma dh'agan gweres, gans hus keffrys.  Pan esyn ni ‘n tir ma ni 'wra yeuni moy warlergh Gandalf, dell dybav.'

'Henn yw fest gwir y'm brys vy, Sam,' a leveris Frodo.  'Yma govenek meur dhymm hwath may hwellyn ni Arloedhes an Elfow arta kyns diberth.'

Kettoeth ha'n ger na, haval orth hi dhe dhos herwydh aga gorholedh, i a welas Arloedhes Aladriel ow neshe.  Hir ha gwynn ha teg y kerdhas hi yn-dann an gwydh.  Ny gewsis hi ger vyth, mes hi a's arwoedhas holya war hy lergh.

Hi a dreylyas a-denewen, ha’ga ledya war-tu ha ledrow soth bre Garas Galadhon, ha wosa tremena dres ke glas hir i a dheuth yn lowarth klos.  Nyns esa ow tevi ena gwydhenn vyth, hag yth esa to an ebron a-ugh.  Ster an gorthugher re savsa hag yth esa hi ow splanna gans tan kann a-ugh koesow a'n west.  Y tiyskynnas an Arloedhes grisfordh hir yn kew dhown glas ha dredhi yth esa ow resek yn unn hanasa an gover arghansek a dheuth yn-mes diworth an fenten orth an vre.  A-woeles an gew, war beulven isel kervys yn furv gwydhenn ow lesa, yth esa owth esedha bason a arghans, ledan ha bas, ha rybdho y sevis podik a arghans.

Gans dowr a-dhiworth an gover Galadriel a lenwis an bason dh'y vin hag anella warnodho, ha pan o kosel an dowr arta hi a gewsis.  'Ottomma gweder-mires Galadriel,' a leveris hi.  'Y'gas dres vy omma rag may hwellowgh ynno, mar mynnowgh y wul.'

An ayr o pur gosel, ha'n gew o tewl, ha'n arloedhes-Elf rybdho o hir ha gwannliwek.  'Pandr'a hwilyn ni, ha pandr'a welyn ni?' a wovynnas Frodo, lenwys gans agha.

'Traow pals y hallav vy gorhemmynna an Gweder-mires dh’aga diskwedhes,' a worthybis hi, 'hag y hallav vy diskwedhes dhe nebes an pyth a vynnons i gweles.  Mes y hyll an Gweder-mires dhiskwedhes traow anpysis ynwedh, ha koyntta ha lesekka yw an re na lieskweyth ages an traow a vynnyn ni gweles.  Ny wonn an pyth a welydh, mar kesydh an Gweder-mires dhe oberi yn rydh.  Ev a dhiskwedh traow yw passys, ha traow a-lemmyn, ha traow a vo.  Mes ny yll leverel pup-prys an furra keffrys an pyth yw gwelys.  A vynnydh mires?'

Ny worthybis Frodo.

'A vynnydh tejy mires?' a leveris hi, yn-dann dreylya war-tu ha Sam.  'Yth yw hemma an pyth yw henwys pystri gans dha dus, dell grysav; kyn na gonvedhav yn kler styr an ger; hag y tevnydhons i an keth ger a fallasow an Eskar.  Mes hemma, mar mynnydh y leverel yndella, yw pystri Galadriel.  A ny leversys jy bos hwans dhis a weles pystri-Elf?'

'Gwrug,' a leveris Sam, ow tegrena nebes rag omglewes ynter own ha troenekter.  'My ‘wra gyki, Arloedhes, der dha gummyas.'

'Hag ‘fia da genev kavoes gowel a'n pyth usi o' hwarvos yn tre,' a leveris ev dhe denewen dhe Frodo.  'Gyllys dre dermyn euthyk hir ov vy dell hevel.  Mes gwirhaval 'vel ken2 my ‘wra gweles an ster hepken, po neppyth na wrav'y konvedhes.'

'Gwirhaval 'vel ken,' a leveris an Arloedhes yn-dann hwerthin yn hwar.  'Deus, y fydhydh mires ha gweles an pyth a vo.  Na dav orth an dowr!'

Sam a yskynnas war ven an peulven ha poesa a-dreus dhe’n bason.  Semlans an dowr o kales ha tewl.  Ster a veu dastewynnys ganso.

'Nyns eus ma's ster, de’ dybis vy,' a leveris ev.  Ena ev a wrug dyenans drefenn an ster dhe vos difeudhys.  Haval orth bos tennys dhe-ves vayl dewl, an Gweder-mires a dheuth ha bos loes, hag ena kler.  Yth esa an howl ow splanna, hag yth esa skorr gwydh ow kwevya y'n gwyns.  Mes kyns konvedhes Sam an pyth a welis ev, an golow a dewlhas; ha lemmyn ev a dybis ev dhe weles Frodo gans fas gwannliwek ow korwedha yn kosk yn-dann als dewl meur.  Ena ev a welas ev y honan ow mos a-hys helfordh dewl, hag yskynna grisfordh wius dibenn.  Ev a gonvedhas tromm ev dhe hwilas neppyth, mes ny wodhva ev an pyth.  Haval orth hunros an wel a wayas ha kildenna, hag ev a welas gwydh arta.  Mes y'n tro ma nyns ens i mar ogas, hag ev a allas gweles an pyth esa ow hwarvos : nyns esens i ow kwevya dre wyns, yth esens i ow koedha hag ow tiskara dhe'n dor.

'Dar!' a grias Sam, outrayys y lev.  'Ottena an Ted Teweswas na o' korra dhe'n dor gwydh na dal ev.  Nyns eus skila dh'aga threghi: 'th yw an res na dres an Velin ‘wra goskeusi an for'dhe Dhowrlann3.  My 'vynn synsi Ted, my 'wrussa y worra eev dhe'n dor!

Mes lemmyn Sam a welas bos disomdhiskwedhys an Velin Goth, hag yth esa drehevyans bras a vrykkweyth rudh ow pos drehevys y'n le may sevi hi kyns.  Yth esa meur a dus owth oberi yn tiwysyk.  Yth esa chymbla hir rudh yn ogas.  Mog du a dewlhas enep an Gweder-mires dell hevelis.

''Ma neb drogwriansow4 owth oberi y'n Shayr,' a leveris ev.  'Elrond ‘wrug godhvos an dra pan vynnas ev danvonn Mr. Merri tre.'  Ena, distowgh, Sam a grias ha lamma dhe-ves.  'N’ allav vy gwith’ omma,' yn-medh ev yn hwyls.  'Res y' dhymm mos tre.  I re balas Rew Bagshot, hag ottena an Kothwas koth truan o’ tos yn-nans an vre gans y dhaffar oll war ravath-ros.  Res y' dhymm mos tre!'

'Ny yllydh mos tre dha honan,' a leveris an Arloedhes.  'Ny vynnsys mos tre heb dha vester kyns mires y'n Gweder-mires, kyn hwodhyes jy bos gwirhaval bos traow drog owth hwarvos y'n Shayr.  Perth kov may tiskwedh an Gweder-mires traow pals, ha ny hwarva hwath oll anedha.  Nevra ny hwer nebes anedha, saw an re a wel an welesigethow dhe dreylya a-dhiworth aga fordh rag aga lettya.  An Gweder-mires yw peryllus avel gidyer gweythresow.'

Sam a esedhas war an dor ha gorra y benn yn y dhiwla.  'My 'vynn ma na wrellen vy dos omma, ha n’ vynnav gweles namoy a bystri,' yn-medh ev ha dos taw.  Wosa pols ev a gewsis arta yn lent, haval ev dhe wynnel erbynn dagrow.  'Na wrav, my ‘wra mos tre dre'n fordh 'ir gans Mr. Frodo, poken n’ wrav 'ytholl,' a leveris ev.  'Mes 'ma govenek dhymm may hwra' vy dehweles nep-prys.  Mars y’ gwir an pyth ‘wrug vy gweles, nebonan ‘wra gweles ow heller5!'

 'A vynnydh jy mires, Frodo?' a leveris an Arloedhes Aladriel.  'Ny vynnsys jy gweles pystri-Elf ha kontentys es ta.'

'A gusulydh jy orthiv may mirriv?' a wovynnas Frodo.

'Na gusulyav,' a leveris hi.  'Ny'th kusulyav vy a'n eyl fordh po hy ben.  Nyns ov vy kusulyores.  Y tyskydh jy neppyth martesen, hag y fydh an pyth a welydh po da po drog, ha henn a vo dhe-les, po ny vydh martesen.  Gweles yw ha da ha peryllus.  Mes y tybav, Frodo, dha vos kolonnek ha fur lowr rag an aventur, poken ny'th trosen vy omma.  Gwra dell vynnydh!'

'Mirav,' a leveris Frodo, hag ev a yskynnas an peulven hag omblegya a-dreus dhe’n dowr tewl.  Distowgh an Gweder-mires a glerhas hag ev a welas tir yn-dann mo.  Menydhyow a sevis tewl nep-pell erbynn ebron gwannliwek.  Fordh hir loes a dreylyas war-dhelergh ha 'mes a wel.  Pell dhe-ves, denfurv a dheuth a-hys an fordh yn lent, byghan hag ankler yn kynsa, ow tos ha bos brassa ha klerra hag ev ow neshe.  A-dhesempis, Frodo a gonvedhas bos an denfurv haval orth Gandalf.  Nammna elwis ev hanow an pystrier, hag ena ev a welas bos gwiskys an denfurv yn gwynn yn le loes, gwynn a splannas yn hwannliwek y'n mo; hag yn y dhorn yth esa lorgh wynn.  An penn o plegys war-tu ha'n dor ma na allas ev gweles fas vyth, ha wor'tiwedh an denfurv a dreylyas a-dro dhe bleg a’n fordh ha gasa gwel an Gweder-mires.  Dout a dheuth yn brys Frodo: o an welesigeth na Gandalf yn onan a'y vyajyow digoweth pals nans yw hirneth, po o ev Saruman?

An welesigeth a janjyas.  Skav ha byghan mes pur luw ev a welas goweles a Vylbo ow kerdhes yn tibowes a-dro dh'y stevell.  An voes o ankempen gans paperyow direwl; yth esa glaw ow frappya orth an fenestri.

Ena y teuth hedh, ha war y lergh meur a welyow skav a fistenas ha Frodo a wodhva dre neb fordh i dhe vos rann a istori meur mayth o ev omvyskys ynno.  An niwl a glerhas dhe-ves hag ev a welas gwel na welsa ev kyns mes ev a's aswonnis distowgh: an Mor.  Tewlder a dheuth.  An mordonnow a sevis ha konneri yn tewedh meur.  Ev a welas an howl ow sedhi kogh avel goes yn kommol skethrek, hag erbynn an howl, furv dhu gorhel hir gans goelyow skwerdys ow tos diworth an West.  Ena, avon efan ow frosa der sita boblus.  Ena, skons gwynn gans seyth tour.  Hag arta, gorhel du y woelyow, mes lemmyn myttin o arta, hag an dowr a gryghas yn-dann wolow, ha baner gans arwoedh a wydhenn wynn a splannas y'n howlsplann.  Mog a-dhiworth tan ha kas a sevis, hag arta an howl a sedhis rudh ow leski ha disliwya yn niwl loes; hag yn-mysk an niwl gorhel byghan a dremenas dhe-ves, ow terlentri gans golowys.  Ev a dhisomdhiskwedhas, ha Frodo a hanasas hag ombareusi omdenna dhe-ves.